Beş gün çalışılan bir işyerinde iki hafta izne çıkan işçi, araya giren iki cumartesiyi izin hakkından "yenmiş" sayar mı? Soru basit görünür ama Yargıtay'ın kendi uygulaması bu konuda bir kez değişti ve bir banka şube müdürünün 1980'de başlayan çalışma hayatına ait izin hesabı tam bu değişikliğin ortasına düştü. İlk derece mahkemesi o günkü içtihada güvenerek 428 gün kullanılmamış izin kabul etti; Yargıtay iki kez bozdu, cumartesiler kullanılan izne eklendi ve bakiye son kararda 333 güne indi. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 21.04.2026 tarihli kararında birleştirilmiş uygulamayı tekrar yazdı: hafta tatili tek gündür, cumartesi kural olarak iş günüdür ve akdi tatil olan cumartesiler yıllık izin hesabında hafta tatili gibi değerlendirilemez. Ama Daire bir şey daha söyledi: ilk derece mahkemesi o günkü içtihada dayanmış ve karar içtihat değiştiği için bozulmuşsa, bu ret yüzünden işçi aleyhine vekalet ücretine hükmetmek hakkaniyete aykırıdır. Bu yazı kararı işçi ve işveren açısından ayrı ayrı okuyor ve izin defterine nasıl yansıdığını gösteriyor.
Olay: 35 yıllık çalışma, işe iade ve 1.050 günlük izin hesabı
İşçi dava dilekçesine göre davalı bankada 18.11.1980 tarihinde çalışmaya başladı, 01.09.2008 tarihinde emekli oldu ve emeklilikten sonra ara vermeden çalışmayı sürdürdü. Şube müdürü olarak görev yaparken iş sözleşmesi 31.12.2015 tarihinde işveren tarafından feshedildi. Açtığı işe iade davası kabul edildi, karar Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşti; süresi içinde işe başlamak için başvurdu ama işveren 15.08.2017 tarihli ihtarla işe başlatmayacağını bildirdi. Bunun üzerine fark kıdem tazminatı, fark ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin ücreti, bireysel emeklilik işveren katkı payı ve boşta geçen süreye ait yemek ücreti için dava açtı.
İşveren belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığını ve zamanaşımı itirazını ileri sürdü; iş sözleşmesinin bütün işçilik alacakları ödenerek feshedildiğini, işe iade sonucunda boşta geçen süre ücretinin ve işe başlatmama tazminatının ikramiyeler eklenerek ödendiğini, izinlerin kullandırıldığını ve kalan izin karşılığının da ödendiğini savundu.
İlk karar: 428 gün bakiye izin
İlk derece mahkemesi 15.10.2020 tarihli kararında işçinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığını, kıdemi dikkate alındığında kullanılmayan 428 gün izninin bulunduğunu, dört aylık boşta geçen süre ücretine yemek ücreti gibi parayla ölçülebilen menfaatlerin de eklenmesi gerektiğini belirterek davayı kabul etti. Bölge adliye mahkemesi 02.11.2022 tarihinde işverenin istinaf başvurusunu esastan reddetti.
İlk bozma: cumartesiler kullanılan izne dahil edilmeli
Yargıtay 03.04.2023 tarihli kararıyla bölge adliye mahkemesi kararını ortadan kaldırdı ve ilk derece kararını bozdu. Gerekçe üç başlıktı: ihbar tazminatı talebinin reddi gerekiyordu, yemek ücreti ve yıllık izin ücreti hatalı hesaplanmıştı ve özellikle cumartesi günleri de kullanılan yıllık izin günlerinin sayısına dahil edilerek hesap yapılmalıydı. Bozmaya uyan mahkeme 11.07.2024 tarihli kararında ihbar süresine ait ücretin fesihte peşin ödendiğini kabul ederek bu talebi reddetti, yemek ücretini işverenin imzalı yazısındaki 12,00 ₺ üzerinden hesapladı ve cumartesileri kullanılan izne ekleyen bilirkişi ek raporuna göre bakiye izni 234,5 gün olarak belirledi.
İkinci bozma: hak edilen 1.050 gün sabit, usuli kazanılmış hak
Her iki taraf da bu kararı temyiz etti. Yargıtay ikinci kez bozdu ve bu kez hesabın çerçevesini çizdi. 1996 yılından önceki izin belgelerinden işçinin o dönemlerde de 30 gün izin kullandığı sabitti; işverenin itirazları işçinin hak kazandığı kabul edilen 1.050 günlük izin süresine değil, kullanıldığı kabul edilen 622 günlük sürenin hesabına ilişkindi. Bu yüzden hak edilen süre bozma öncesindeki gibi 1.050 gün olarak kalmalıydı. Öte yandan hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinin yıllık izne dahil edilmesine ilişkin bozma öncesi değerlendirme, istinaf ve temyiz edenin sıfatı itibarıyla bozma kapsamı dışında kalmıştı; bu da işveren lehine usuli kazanılmış hak oluşturuyordu. Dolayısıyla bu günlerin kullanılan izin süresinden dışlanarak hesap yapılması yerinde değildi. İşçi 15.10.2020 tarihli karara karşı istinaf veya temyiz yoluna da gitmemişti. Daire ayrıca 31.07.2019 tarihli bilirkişi ek raporunda işçinin işe başlamasına rağmen izinli kabul edilen sürelerin de kullanılan izin günlerine eklenmesini istedi.
Mahkeme bu bozmaya da uydu ve bakiye izni 333 gün olarak tespit etti; yapılan ödemeyi mahsup ederek kalan izin ücretine hükmetti, diğer alacaklar yönünden bozma öncesindeki gibi davayı kısmen kabul etti. Bu karar yeniden temyiz edildi.
Yargıtay ne dedi
Daire uyuşmazlığı bozmanın kapsamıyla sınırladı: yıllık izin alacağının hesaplanma şekli ve miktarı ile işçi aleyhine hükmedilecek vekalet ücretinin miktarı. İşverenin bütün temyiz itirazları yerinde görülmedi; bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına oluşan kazanılmış hak nedeniyle o yönlerin yeniden incelenmesine hukuken imkan yoktu. İşverenin ileri sürdüğü itirazlar arasında izin ücretinin hatalı hesaplandığı, hükmedilen tutarların net olup brütten nete çevirmede hata yapıldığı, hesabın yalnız 02.09.2008 sonrası dönem için yapılması gerektiği, işçiye kanundaki sürelerden çok fazla izin tanındığı için pazar ve genel tatil günlerinin izinden dışlanmaması gerektiği, prim ve izin ücretinden sigorta kesintisi yapılmadığı, 2006'dan beri yemek ücreti ödenmediği ve bireysel emeklilik katkısının ücret eki sayılamayacağı vardı; Daire bunların hiçbirini bozma nedeni yapmadı.
İşçinin fark ihbar tazminatı itirazı da reddedildi. Kabul edilen tek itiraz vekalet ücretiyle ilgiliydi: işçi, davayı açtığı tarihteki içtihada güvendiğini, yargılama sırasında değişen içtihatlar yüzünden yıllık izin ve ihbar tazminatına esas emsal ücret tespiti, cumartesinin iş günü sayılması ve ihbar hesap yöntemi konularında taleplerinin reddedildiğini, bu ret gerekçe gösterilerek aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştü. Daire bu itirazı haklı buldu ve kararı düzelterek onadı: hüküm fıkrasındaki 45.000,00 ₺ vekalet ücreti 14.755,26 ₺ olarak değiştirildi. Temyiz gideri işverene yükletildi, işçinin peşin ödediği temyiz harcının istek halinde iadesine karar verildi; karar 21.04.2026 tarihinde oy birliğiyle verildi.
Gerekçe: birleştirilmiş uygulama ve hakkaniyet
Hafta tatili tek gündür, cumartesi iş günüdür
Daire gerekçesinde, kapatılan 22. Hukuk Dairesi'nin başkan ve üyelerinin 9. Hukuk Dairesi'nde görevlendirilmesinden sonra iki dairenin kararlarındaki uyuşmazlık konularının görüşüldüğünü ve birçok konuda uygulamanın birleştirildiğini hatırlattı. Bu konulardan biri, hafta tatili olarak kararlaştırılan cumartesinin yıllık izin hesabında nasıl değerlendirileceğiydi. Birleştirilen uygulama kararda şöyle aktarıldı: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 46 ve devamı maddelerine göre hafta tatili, haftalık 45 saatlik çalışmadan sonraki 24 saatlik bir gündür; bu nedenle kural olarak cumartesi iş günüdür. Akdi tatil günü olan cumartesiler yıllık izin süresine eklenmez; başka bir anlatımla işçi cumartesi akdi tatil olarak çalışmıyorsa, bu gün yıllık izin hesabında hafta tatili gibi değerlendirilemez.
Sözleşme cumartesiyi hafta tatili yapmışsa
Aynı uygulamanın ikinci yarısı sözleşme serbestisini korur. Cumartesi hafta tatili olarak da kararlaştırılabilir. Bireysel veya toplu iş sözleşmesiyle cumartesi ve pazar günleri hafta tatili olarak belirlenmişse, İş Kanunu'nun 56/5 hükmü gereği her iki gün de yıllık izin süresinden sayılmaz; yani izin döneminin içine giren cumartesi ve pazar günleri kullanılan izin süresinden düşülür. Ancak sözleşmede hafta tatiline eklenen bu cumartesinin yıllık izin hesabında iş günü sayılacağına ya da izin süresinden düşülmeyeceğine ilişkin açık bir kural varsa bu hüküm geçerli sayılır ve yalnız izne rastlayan pazar günleri düşülür. Kanunun 56/5 hükmünün kendisi de izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günlerinin izin süresinden sayılmayacağını söyler; Daire bu hükmü, cumartesinin ancak sözleşmeyle hafta tatili haline gelmesi durumunda devreye sokmuş oldu.
İçtihat değişince vekalet ücreti kime yüklenir
Kararın ikinci ve belki daha az bilinen mesajı burada. İlk derece mahkemesi 15.10.2020 tarihli kararını Dairenin o günkü emsal kararına dayanarak kurmuştu; bu karar Dairenin değişen uygulaması nedeniyle bozuldu. Daire, bu ret nedenine dayanılarak işveren lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hakkaniyetli olmayacağı ve adaletsizliğe yol açacağı sonucuna vardı. Mahkemenin bozma sonrası verdiği hükümde, değişen uygulamadan kaynaklanan bu ret gerekçesiyle işveren lehine vekalet ücretine hükmetmemesi gerekirdi. Hatanın giderilmesi yeniden yargılama gerektirmediğinden karar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/2 hükmü uyarınca düzeltilerek onandı. Düzeltme vekalet ücretini tümden kaldırmadı; tutarı 45.000,00 ₺'den 14.755,26 ₺'ye indirdi. Kalan tutarın hangi ret kalemlerine karşılık geldiği kararda ayrıca yazmıyor.
İşçi açısından
Cumartesi çalışmıyor olman o günü hafta tatili yapmaz; izne çıktığında araya giren cumartesiler izin hakkından düşer, yalnız pazar ve genel tatil günleri düşmez. Sözleşmende cumartesi açıkça hafta tatili yazıyorsa durum değişir; izin kayıtlarını bu gözle kontrol et.
İşveren açısından
İzin defterinde cumartesileri kullanılan izne say, pazar ve genel tatili sayma; sözleşmede cumartesi hafta tatili yazıyorsa iki günü de düş ve bu kuralı izin formunda açık yaz. Bu kararda Daire, içtihada güvenip dava açan işçiye içtihat değişince vekalet ücreti yükletilmesini hakkaniyete aykırı buldu.
Cumartesinin akdi tatil mi hafta tatili mi olduğunu nasıl ayırt edeceğini cumartesi yıllık izinden sayılır mı yazısında kural düzeyinde anlatmıştık; bu karar o kuralın gerçek bir dosyada 1.050 günlük bir izin hesabına nasıl uygulandığını gösteriyor. Kalan izin ücretinin kimin ispatlayacağını ise izin defteri yoksa hakim işçiyi dinler yazısında bulabilirsin.
Bordro/İK açısından pratik sonuç
Kuralın izin defterine yansıması tek bir soruyla başlar: işyerinde cumartesi "çalışılmayan gün" mü, yoksa sözleşmeyle "hafta tatili" mi? Beş gün çalışılan bir işyerinde 14 günlük izne pazartesi çıkan işçi için iki senaryo şöyle ayrışır:
| Senaryo | Cumartesi | Pazar | 14 izin günü biter | İşe dönüş | İşten uzak kalınan takvim günü |
|---|---|---|---|---|---|
| Kararın kuralı: cumartesi akdi tatil | İzinden sayılır | Sayılmaz | 3. haftanın salı günü | Çarşamba | 16 |
| Sözleşmede cumartesi hafta tatili | Sayılmaz | Sayılmaz | 3. haftanın perşembe günü | Cuma | 18 |
Sayım: ilk senaryoda 1. hafta pazartesi-cumartesi 6 gün, 2. hafta 6 gün, 3. hafta pazartesi-salı 2 gün = 14; pazarlar sayılmaz. İkinci senaryoda haftada 5 gün sayılır: 5 + 5 + 4 = 14. Araya genel tatil girerse o gün de her iki senaryoda sayılmaz. Hak edilen izin süresi için yıllık izin kaç gün yazısına ve yıllık izin hesaplama aracına bak.
Fark iki haftalık her izin döneminde iki gündür; yıllar içinde biriken fark, çıkışta ödenecek kullanılmamış izin ücretine dönüşür. 4857 sayılı Kanun'un 59. maddesine göre iş sözleşmesi herhangi bir sebeple sona erdiğinde kullandırılmayan izin günlerinin ücreti son ücret üzerinden ödenir. Bu ödeme ücret niteliğinde olduğu için SGK primine, gelir vergisine ve damga vergisine tabidir. Ürünün bordro motoruyla 2026 parametrelerinde brüt 50.000,00 ₺ ücretli bir işçi için iki örnek hesapladık: günlük ücret 50.000,00 / 30 = 1.666,67 ₺; iki izin döneminde araya giren dört cumartesinin karşılığı 6.666,67 ₺, karardaki 428 ile 333 gün arasındaki 95 günlük farkın karşılığı ise 158.333,33 ₺ brüt izin ücretidir.
| 2026, Ocak | Yalnız ücret | Ücret + 4 gün izin ücreti | Ücret + 95 gün izin ücreti |
|---|---|---|---|
| Brüt toplam | 50.000,00 ₺ | 56.666,67 ₺ | 208.333,33 ₺ |
| SGK işçi payı (%14 + %1) | 7.500,00 ₺ | 8.500,00 ₺ | 31.250,00 ₺ |
| Gelir vergisi | 2.163,67 ₺ | 3.013,67 ₺ | 22.351,17 ₺ |
| Damga vergisi | 128,80 ₺ | 179,40 ₺ | 1.330,55 ₺ |
| Net | 40.207,53 ₺ | 44.973,60 ₺ | 153.401,61 ₺ |
| İşveren maliyeti | 60.875,00 ₺ | 68.991,67 ₺ | 253.645,83 ₺ |
Motor çıktısı; işveren SGK payında 5510 sayılı Kanun teşviki uygulanmış, imalat dışı işyeri. Dört cumartesinin net karşılığı 4.766,07 ₺, 95 günlük farkın net karşılığı 113.194,08 ₺; 95 günlük örnekte gelir vergisi matrahı 177.083,33 ₺ olup motor tutarın tamamını %15 ile vergilendirdi. Karardaki işçinin ücreti ve izin ücretinin nasıl hesaplandığı kararda yazmıyor; 95 günlük fark da yalnız cumartesilerden doğmuyor, tutarlar yalnız bu yazının örneğidir. Tavan aşımı ve devir için yıllık izin ücreti hesaplama ve işten çıkış bordrosu yazılarına bak.
- Sözleşmeyi oku, sonra defteri kur: Cumartesi yalnız "çalışılmayan gün" ise kullanılan izne say; sözleşme veya toplu iş sözleşmesi cumartesiyi hafta tatili yapmışsa pazarla birlikte dışla. Üçüncü ihtimal de var: sözleşme cumartesiyi hafta tatili sayıp izin hesabında iş günü olarak yazmışsa bu açık hüküm geçerlidir.
- İzin formunda gün sayımını açık yaz: Başlangıç, bitiş ve "kullanılan izin günü" sayısını ayrı göster; pazar ve genel tatil günlerini formda düşülmüş olarak belgele. Kararda uyuşmazlık, yıllar önce tutulan kayıtların nasıl sayılacağı üzerinden yürüdü.
- Çıkışta izin ücretini ücret gibi bordrola: Son ücret üzerinden, SGK ve gelir vergisi dahil. Gün sayısındaki iki günlük fark, uzun kıdemde karardaki gibi 95 güne varan farklara ve yukarıdaki tablodaki gibi yüz bin liralık nete dönüşebilir.
- İçtihat değişikliğini dava riskinde hesaba kat: Bu kararda Daire, ilk derece mahkemesinin dava tarihindeki içtihada dayanarak kabul ettiği ve içtihat değiştiği için bozulan kalem yüzünden işçi aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesini hakkaniyete aykırı buldu. İşveren tarafında bu, "her reddedilen kalem vekalet ücreti getirir" varsayımının geçerli olmadığı anlamına gelir.