Çerez tercih merkezi

Çerez tercihleri

Hangi çerezlere izin verdiğinizi buradan seçersiniz. Seçiminizi dilediğiniz zaman sayfa altındaki «Çerez Tercihleri» düğmesinden değiştirebilirsiniz.

Zorunlu çerezler

Sitenin çalışması için

Sitenin çalışması, oturumunuzun ve form gönderimlerinizin güvenliği ile açıkça yaptığınız seçimlerin (tema, çerez tercihi) hatırlanması için gereklidir. Kapatılamaz; bu çerezler engellenirse giriş, form gönderme ve tercih kaydetme çalışmaz.

Her zaman açık
Ayrıntılar 7 çerez
Çerez adı Sağlayıcı Süre Amaç
pratikbordro-session PratikBordro 2 saat Oturumunuzu sunucudaki oturum kaydına bağlar: giriş durumu, form doğrulama ve geçici bildirimler bu çerezle taşınır. Şifrelidir ve JavaScript ile okunamaz.
XSRF-TOKEN PratikBordro 2 saat Gönderdiğiniz formun gerçekten sizin tarayıcınızdan geldiğini doğrular (siteler arası istek sahteciliğine karşı koruma).
remember_web_* PratikBordro 400 gün Yalnız giriş ekranında "Beni hatırla" seçeneğini işaretlerseniz oluşur; tarayıcıyı kapatıp açtığınızda oturumunuzun sürmesini sağlar.
pb_cerez_tercihi PratikBordro 365 gün Çerez tercihinizi ve tercihi verdiğiniz tarihi saklar; aynı soruyu her ziyarette sormamak için kullanılır. Kimlik bilgisi içermez.
pb_theme PratikBordro 365 gün Açık/koyu tema seçiminizi saklar; sayfa doğru temayla açılır. Yalnız tema düğmesine bastığınızda oluşur.
pratikbordro_theme PratikBordro 365 gün Hesap panelindeki tema seçiminizi saklar. Yalnız panelde tema değiştirildiğinde oluşur.
locale PratikBordro 365 gün Yönetim panelindeki arayüz dili seçimini saklar. Yalnız yönetici hesabıyla dil değiştirildiğinde oluşur; ziyaretçilerde oluşmaz.

Analitik çerezler

Google Analytics 4

Herkese açık sayfaların ne kadar ve nasıl ziyaret edildiğini toplu istatistik olarak ölçer. Varsayılan olarak kapalıdır; yalnız siz izin verirseniz Google Analytics betiği yüklenir. İzin vermezseniz hiçbir Google isteği yapılmaz. Reklam ve kişiselleştirme izinleri her durumda kapalı tutulur.

Kapalı
Ayrıntılar 2 çerez
Çerez adı Sağlayıcı Süre Amaç
_ga Google (Google Analytics 4) 2 yıl Ziyaretçileri birbirinden ayırmak için rastgele bir kimlik saklar. Yalnız analitik izni verdiğinizde oluşur; izni geri aldığınızda silinir.
_ga_HWV06SP5DW Google (Google Analytics 4) 2 yıl Ziyaret (oturum) durumunu saklar. Yalnız analitik izni verdiğinizde oluşur; izni geri aldığınızda silinir.

Cihazınızda tutulan tercihler (çerez değil)

Aşağıdakiler çerez değildir: tarayıcınızın yerel deposunda kalır, sunucuya gönderilmez ve tarayıcı verilerinizi temizlediğinizde silinir. Yalnız sizin kullandığınız işlevin çalışması için gerekli olduklarından (ör. yarım kalan sınavın korunması) ayrıca onay istenmez ve anahtarı yoktur.

Ayrıntılar 10 kayıt
  • İzin talep formu taslağı İzin talep formuna girdiğiniz bilgiler yenilemede geri gelir. Yenile veya Temizle ile silinir; hesaplama için formu gönderdiğinizde bilgiler sunucuda işlenir. Yerel depo · 7 gün; süre sonunda araca ilk dönüşte silinir
  • Tema tercihi Açık/koyu tema seçiminiz; sayfa açılırken doğru tema uygulanır. Yerel depo · Siz silene kadar
  • Bordro sihirbazı taslağı Bordro hesaplama sihirbazına girdiğiniz değerler; sayfayı yenilediğinizde kaybolmaması için bu cihazda tutulur. "Yeni hesaplama" ile silinir. Yerel depo · Siz silene kadar
  • Tablo ile ücret hesaplama çalışması Tablo ile ücret hesaplamaya girdiğiniz değerler; aynı sekmede sayfalar arasında korunur. Oturum deposu · Sekme kapanınca
  • Parametre listesi filtresi Parametreler sayfasındaki "yalnız değişenler" seçiminiz. Oturum deposu · Sekme kapanınca
  • Excel sınavı yerel kayıtları Sınav denemenizin sahip anahtarı, gönderilmeyi bekleyen cevaplarınız ve işaretlediğiniz sorular. Bağlantı koptuğunda çalışmanızın kaybolmamasını sağlar. Yerel depo ve oturum deposu · Deneme tamamlanana ya da siz silene kadar
  • Excel sınavı hazırlık tercihleri Yalnız "Tercihlerimi hatırla" seçeneğini işaretlerseniz soru adedi, seviyeler, Excel profili, ad veya takma ad ve belgede ad gösterme tercihiniz bu tarayıcıda hatırlanır. Aydınlatma ve rıza onayları ile sınav yanıtları bu tercih kaydına yazılmaz; her yeni sınavda onaylar yeniden istenir. Yerel depo · 12 ay geçerli; süre dolduktan sonraki kullanımda temizlenir. Unutma işlemiyle veya tarayıcı verileriyle daha erken silinebilir.
  • Doğrulama e-postası bekleme süresi Doğrulama e-postasını art arda göndermeyi engelleyen sayaç. Yerel depo · 1 dakika
  • Geri bildirim sorusu sıklığı İşlem sonrası "işinize yaradı mı?" sorusunun ne sıklıkla gösterileceği: son gösterim tarihleri, "Şimdi değil" / "Bir daha sorma" seçimi, puanladığınız işlemler ve başarılı işlem tarihleri. Sunucuya gönderilmez, sizi izlemek için kullanılmaz; puan yalnız seçtiğinizde, yorum yalnız Gönder ile iletilir. Yerel depo · En çok 180 gün (eski kayıtlar kendiliğinden düşer); tarayıcı verileriyle silinebilir.
  • Hesap paneli görünüm tercihleri Panelde tema, açık menü grubu ve icmal tablosunda gösterilen sütunlar. Yalnız giriş yapan kullanıcılarda oluşur. Yerel depo · Siz silene kadar

Ayrıntılı açıklama ve tarayıcı ayarları için Çerez Politikası, kişisel verileriniz için KVKK Aydınlatma Metni sayfalarını inceleyebilirsiniz.

İş Kazasında İşverenin Sorumluluğu: SGK Rücu ve Kusur Oranı

Bir iş kazası yaşandığında işveren için üç ayrı yük aynı anda doğar: kazayı süresinde bildirmek, SGK'nın sigortalıya yaptığı ödemeleri kusuru oranında geri ödemek (rücu) ve işçinin ya da yakınlarının açacağı tazminat davasıyla yüzleşmek. Bu yüklerin ağırlığını belirleyen tek şey ise kusur oranıdır: işverenin iş güvenliği yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirdiği. Çok yaygın bir yanılgı, "ben SGK primimi her ay ödüyorum, kaza olursa SGK öder" düşüncesidir. Oysa primini ödemek, kusurlu bir işvereni rücudan ve tazminattan korumaz. Bu yazıda iş kazasında işverenin sorumluluğunu, SGK'nın rücu hakkını, kusur oranının nasıl belirlendiğini ve bu riski en aza indiren önlemleri adım adım anlatıyoruz.

Yasal dayanak5510 md.21ve 6331 sayılı Kanun
SGK rücuKusur oranındayapılan ödemeler geri alınır
Kusur oranıMahkeme belirlerbilirkişi kusur raporu
SorumlulukKusur esaslıönlem alırsan azalır

İş kazası nedir ve işveren neyi bildirir?

İş kazasının kapsamı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde tanımlanır. Buna göre sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi sırasında, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda veya işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaylar iş kazası sayılır.

İşverenin ilk yükümlülüğü bildirimdir. İş kazası, kolluk kuvvetlerine derhal; Sosyal Güvenlik Kurumu'na ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilir. Aynı üç iş günü kuralı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 14. maddesinde de yer alır. Bildirim bir formalite değildir; süresinde yapılmaması, hem idari para cezası hem de ek bir mali yük doğurur.

Üç iş günü kuralı: İş kazası SGK'ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmezse, 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesi uyarınca bildirimin SGK'ya yapıldığı tarihe kadar geçen süre için sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilir. Yani geç bildirim, kusurdan bağımsız olarak doğrudan bir maliyet yaratır. Kazanın bordroya yansıyan rapor parası, eksik gün ve bildirim tarafını iş kazası günü bordro yazısında ayrıntılı bulabilirsin.

SGK'nın rücu hakkı: 5510 madde 21

İş kazasından sonra SGK, sigortalıya veya hak sahiplerine bir dizi ödeme yapar: tedavi giderleri, geçici iş göremezlik ödeneği, kalıcı sakatlık varsa sürekli iş göremezlik geliri, ölüm halinde ise hak sahiplerine ölüm geliri. Bu ödemeleri Kurum, kendi mevzuatı gereği sigortalıya yapar. Ancak kaza işverenin kusurundan kaynaklanıyorsa, SGK bu ödemeleri işverene geri ödetme hakkına sahiptir. Hukukta buna rücu denir.

Dayanak, 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesidir. Bu maddeye göre iş kazası, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine yapılan ya da ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere Kurumca işverene ödettirilir. Yani SGK, ödediğini ve ileride ödeyeceğini işverenden geri ister.

Bu rücunun iki sınırı vardır. Birincisi kusur oranıdır: işveren yalnızca kusuru ölçüsünde sorumlu olur, kusursuz olduğu kısımdan sorumlu tutulmaz. İkincisi, rücu tutarı sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden genel hükümlere göre isteyebilecekleri tutarla sınırlıdır. Kazada üçüncü bir kişinin kusuru varsa durum farklıdır: 5510 sayılı Kanun, bu kez yapılan ödeme ve bağlanan gelirlerin ilk peşin sermaye değerinin yarısını, zarara sebep olan üçüncü kişiye ve varsa onu çalıştırana rücu edilmesini öngörür. Yani işverene rücu kusur oranındayken, üçüncü kişiye rücu bu yarı tutar üzerindendir. Önemli olan şudur: SGK'nın sigortalıya ödeme yapmış olması, işverenin cebinden çıkanın sonu değil, başlangıcı olabilir.

Kusur oranı nasıl belirlenir?

Rücu davasının ve işçinin açacağı tazminat davasının kaderi kusur oranında düğümlenir. Kusur, taraflar arasında pazarlıkla değil, iş mahkemesinde bilirkişi incelemesi ve kusur raporuyla belirlenir. Bilirkişi, kazanın nasıl olduğunu, işverenin iş güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini ve varsa işçinin ya da üçüncü kişilerin katkısını değerlendirir.

İncelemede birkaç başlık öne çıkar: işyerinde güncel bir risk değerlendirmesi var mıydı, çalışana işe uygun iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmiş miydi, gereken kişisel koruyucu donanım ücretsiz sağlanıp kullandırılmış mıydı, makine ve ekipmanın bakımı ile koruyucuları yerinde miydi, işveren gözetim ve denetim görevini yapmış mıydı. Bu yükümlülükler ne kadar eksikse işverenin kusur payı o kadar yüksek çıkar.

Kusur tek taraflı olmak zorunda değildir. İşçinin kurallara aykırı davranışı varsa müterafik (ortak) kusur olarak tazminattan indirim yapılabilir; olayda hiç kimsenin önleyemeyeceği bir kaçınılmazlık payı bulunabilir. Ancak Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımında işverenin iş güvenliği konusundaki özen yükümlülüğü çok yüksek tutulur; işveren, teknolojinin ve biliminin gerektirdiği tüm önlemleri almakla yükümlüdür. Bu nedenle uygulamada kusurun önemli bir kısmı çoğu zaman işverene yüklenir. Kusurun hiç bulunmadığını ispat yükü de pratikte işverendedir.

Aşağıdaki tablo, bir iş kazası sonrasında işvereni bekleyen başlıca yükleri, dayanaklarını ve hangi koşulda doğduklarını özetliyor.

İşverenin yüküDayanakNe zaman / kapsam
SGK rücu5510 sayılı Kanun md.21Kast veya iş güvenliği mevzuatına aykırılık varsa; kusur oranında
Maddi tazminatTürk Borçlar KanunuSGK'nın karşılamadığı zarar için; SGK gelirleri mahsup edilir
Manevi tazminatTürk Borçlar KanunuAyrıca talep edilir; mahsuba tabi değildir
Geçici iş göremezlik ödeneğinin tahsili5510 sayılı Kanun md.21Kaza üç iş günü içinde bildirilmezse
İdari para cezası6331 sayılı KanunBildirim ve İSG yükümlülüklerinin ihlalinde

İdari para cezasının tutarı yıldan yıla güncellendiği için bilinçli olarak verilmemiştir; güncel tutar için yürürlükteki 6331 sayılı Kanun hükümlerine bakılmalıdır. Rücu ve tazminatın miktarı, mahkemece belirlenen kusur oranına göre değişir.

İşçiye ve yakınlarına tazminat

SGK'nın yaptığı ödemeler ve bağladığı gelirler, işçinin uğradığı zararın tamamını her zaman karşılamaz. Karşılanmayan kısım için işçi, iş mahkemesinde işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Kaza ölümle sonuçlanmışsa, ölenin desteğinden yoksun kalan yakınları destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Bu davaların hukuki temeli Türk Borçlar Kanunu'nun sorumluluk ve tazminat hükümleridir.

Burada çifte ödemeyi önleyen bir denge mekanizması işler: SGK'nın sigortalıya bağladığı gelir ve yaptığı ödemeler, hükmedilecek maddi tazminattan düşülür (denkleştirme). Böylece işçi aynı zararı iki kez tahsil etmez; işveren de hem SGK rücuunu hem de aynı kalemi tazminat olarak ikinci kez ödemek zorunda kalmaz. Yine de manevi tazminat bu mahsuba tabi değildir ve ayrıca değerlendirilir. İş kazası tazminatının hangi ücret üzerinden hesaplandığı ve ücretin ispatının neden kritik olduğu konusunu iş kazası tazminatı ve imzasız bordro yazısında ele aldık.

Bordro bağlantısı: prim ödemek sorumluluktan kurtarmaz

İşveren her ay SGK primini öder ve bu primin içinde iş kazası ve meslek hastalığı sigortasını kapsayan kısa vadeli sigorta kolları primi de vardır. Örneğin aylık brüt ücreti 40.000 TL olan bir çalışanın 2026 Ocak bordrosunda işverenin ödediği SGK işveren payı 8.700,00 TL, işsizlik işveren payı 800,00 TL'dir; çalışanın işverene toplam aylık maliyeti ise 49.500,00 TL olur. Bu rakamlar PratikBordro hesaplama motorundan alınmıştır.

Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: bu primler SGK'nın sigortalıya yapacağı ödemeleri finanse eder, ama işvereni kendi kusurunun sonuçlarından kurtarmaz. Kaza işverenin iş güvenliği ihmalinden doğmuşsa, SGK sigortalıya ödediğini 21. madde ile zaten geri ister. Dolayısıyla "primimi ödüyorum" demek, ne rücuyu ne de tazminatı engeller. Asıl koruyucu kalkan, prim ödemek değil, kazayı en baştan önleyen iş güvenliği sistemidir. İş güvenliği eğitimi, risk değerlendirmesi ve koruyucu donanımın maliyeti, bir kazanın rücu, tazminat, idari para cezası ve prim artışı olarak doğuracağı toplam yükün yanında çoğu zaman çok küçük kalır.

Önleme, bildirim, yaptırım: işverenin üç başlığı

Önleme (kusuru azaltır)

Güncel risk değerlendirmesi, çalışana uygun İSG eğitimi, ücretsiz sağlanan ve kullandırılan kişisel koruyucu donanım, makine bakımı ve düzenli gözetim. Bu adımlar hem kazayı önler hem de kaza olsa bile kusur payını ve rücu tutarını düşürür.

Bildirim (süre kaçırma)

Kaza kolluğa derhal, SGK'ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilir. Bildirim; tutanak, tanık beyanları ve işyeri kayıtlarıyla desteklenir. Doğru ve zamanında bildirim, hem cezayı hem de sonradan çıkabilecek ihtilafları azaltır.

Yaptırım (geç bildirim)

Üç iş günü içinde bildirilmeyen kazada, bildirime kadar ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir. Ayrıca 6331 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası uygulanır. Bu yükler kusurdan bağımsızdır; yani kusursuz olsan bile geç bildirim sana döner.

Özetle iş kazası, işveren için tek bir olay değil, birbirini tetikleyen bir sorumluluklar zinciridir: önce bildirim, sonra kusur tespiti, ardından SGK rücuu ve işçi tazminatı. Bu zinciri en başında kıran şey, kaza olduktan sonraki hamleler değil, kazadan önce kurulan iş güvenliği düzenidir. Risk değerlendirmesini, eğitimi ve koruyucu donanımı düzenli tutan bir işyerinde hem kaza olasılığı düşer hem de bir kaza halinde işverenin kusur payı ve mali sorumluluğu belirgin biçimde azalır. İşçi maliyetini ve işveren yüklerini rakamla görmek için aşağıdaki hesaplayıcıyı kullanabilirsin.

Etiketler #iş kazası #işveren sorumluluğu #SGK rücu #kusur oranı #iş güvenliği

Sıkça Sorulan Sorular

İş kazasında işveren her zaman sorumlu mudur?
İşverenin sorumluluğu kusur esasına dayanır; yalnızca kusuru oranında sorumlu olur. Ancak işverenin iş güvenliği konusundaki özen yükümlülüğü çok yüksek tutulduğu için uygulamada kusurun önemli bir kısmı çoğu zaman işverene yüklenir. İşçinin kuralı ihlal eden davranışı varsa müterafik kusur olarak tazminattan indirim yapılabilir.
SGK rücu hakkını hangi kanuna dayanarak kullanır?
Dayanak 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesidir. Kaza işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse, SGK sigortalıya veya hak sahiplerine yaptığı ödemeler ile bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerini, kusur oranı dahilinde ve ilgililerin genel hükümlere göre isteyebilecekleri tutarla sınırlı olarak işverene rücu eder.
İş kazasında kusur oranı nasıl belirlenir?
Kusur, iş mahkemesinde bilirkişi incelemesi ve kusur raporuyla belirlenir. Bilirkişi; risk değerlendirmesi, İSG eğitimi, kişisel koruyucu donanım, makine bakımı ve işverenin gözetim görevi gibi başlıkları değerlendirir. Bu yükümlülükler ne kadar eksikse işverenin kusur payı o kadar yüksek çıkar; işçinin ve üçüncü kişilerin katkısı da ayrıca dikkate alınır.
SGK primimi düzenli ödüyorsam iş kazası sorumluluğundan kurtulur muyum?
Hayır. SGK primi, Kurum'un sigortalıya yapacağı ödemeleri finanse eder; işvereni kusurunun sonuçlarından kurtarmaz. Kaza işverenin ihmalinden doğmuşsa SGK yaptığı ödemeleri 5510 madde 21 ile geri ister ve işçi ayrıca tazminat davası açabilir. Asıl koruyucu, prim ödemek değil, kazayı önleyen iş güvenliği sistemidir.
İş kazasını üç iş günü içinde bildirmezsem ne olur?
Kaza SGK'ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmezse, bildirimin yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilir. Ayrıca 6331 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası uygulanır. Bu yükler kusurdan bağımsız olarak doğar.
İşçinin açtığı tazminat ile SGK ödemeleri nasıl dengelenir?
SGK'nın sigortalıya bağladığı gelir ve yaptığı ödemeler, hükmedilecek maddi tazminattan düşülür (denkleştirme); böylece işçi aynı zararı iki kez tahsil etmez. Manevi tazminat ise bu mahsuba tabi değildir, ayrıca değerlendirilir. İşverenin hem rücu hem tazminat yükü, nihayetinde belirlenen kusur oranına göre şekillenir.
Okuyucu değerlendirmeleri

Yazı işine yaradı mı?

Faydasını puanla; istersen kısa bir not bırak. Sorunu aşağıdaki yorum alanında sorabilirsin.

Değerlendirmek için giriş yap

Hesabınla puan ver; dilersen kısa bir not ekle.

Yorumlar · Üyelik gerekmez

Bu yazıyı konuşalım.

Aklına bir şey mi takıldı? Buradan sor.

TC kimlik numarası, telefon, maaş belgesi veya başkasına ait özel bilgi yazma.0 / 2000

Kişisel veri bilgilendirmesi: Aydınlatma metni. E-posta adresin yayımlanmaz. Yorum göndermek üyelik açmaz; bültene yalnız ayrıca istersen kaydolursun.

E-postana gelen kodla doğrula; ekip onayından sonra yayımlansın.

Henüz yayımlanmış yorum yok. İlk soruyu sen sorabilirsin.

İş Sağlığı ve Güvenliği

İlgili Makaleler

Kategorinin tüm yazıları

Haftalık bülten

Mevzuat değişiklikleri, parametre güncellemeleri ve haftanın yazıları her hafta e-postanızda.

Kişisel verilerinizin nasıl işlendiği KVKK Aydınlatma Metni'nde yazılıdır. Her e-postada tek tıkla ayrılabilirsiniz.

Hesaplayıcı

Bordro hesaplamanızı hemen yapın

Bu makalede anlatılan tüm hesaplamaları otomatik olarak yapabilirsiniz.