Bordro hesabı sözleşmedeki brüt ücretle değil, puantajla başlar. Çalışan o ay kaç gün çalıştı, kaç gün raporluydu, yıllık izin kullandı mı, kaç saat fazla mesai yaptı, kaç gün yemek yedi; bu sorulara verilen cevap bordronun her satırını belirler. Puantaj yanlışsa brüt doğru olsa bile net yanlış çıkar, SGK'ya eksik ya da fazla gün bildirilir, çalışan ay sonunda "maaşım neden düşük geldi" diye sorar. Bu yazıda puantajın ne olduğunu, cetveldeki her sütunun bordroda hangi kaleme dönüştüğünü, 30 gün kuralını ve ay ortası giriş çıkışı anlattık; brüt 40.000 ₺ ücretli bir çalışanın 3 gün raporlu, 10 saat mesaili Eylül 2026 bordrosunu PratikBordro motoruyla kuruşuna kadar çıkardık.
Puantaj Nedir?
Puantaj, bir çalışanın ay içindeki çalışma durumunun gün gün kaydıdır: fiilen çalışılan günler, hafta tatili ve resmî tatiller, yıllık izin, ücretli mazeret izni, raporlu günler, ücretsiz izin, devamsızlık ve fazla mesai saatleri. Kelime Fransızca "pointage"dan gelir; eskiden kapı görevlisi işe girenin adının yanına nokta koyduğu için bu ad kalmıştır. Bugün kart okuyucu, parmak izi ya da bir Excel cetveliyle tutulsa da işlevi aynı: ay bittiğinde her çalışan için "kaç gün, kaç saat, hangi nedenle" sorusuna tek bir cevap üretmek.
Bordro açısından puantaj bir girdi belgesidir. Sözleşmedeki brüt ücret, SGK oranları ve vergi dilimleri her ay aynıdır; ay ay değişen tek şey puantajdır. Bu yüzden bordro hatalarının büyük kısmı hesaplama motorundan değil, motora verilen gün ve saat rakamlarından kaynaklanır.
Puantajdaki Her Sütunun Bordrodaki Karşılığı
Aşağıdaki tablo tipik bir puantaj cetvelinin sütunlarını ve her birinin bordroda neye dönüştüğünü gösteriyor. Üç soru önemli: ücret ödenir mi, SGK prim günü düşer mi, düşüyorsa SGK'ya hangi eksik gün koduyla bildirilir.
| Puantaj sütunu | Ücret | SGK günü | Eksik gün kodu | Bordroya etkisi |
|---|---|---|---|---|
| Fiilen çalışılan gün | Ödenir | Sayılır | — | Ücret ve prim günü |
| Hafta tatili | Ödenir | Sayılır | — | Gün düşülmez |
| Resmî tatil | Ödenir | Sayılır | — | Çalışılırsa ayrıca 1 günlük ücret |
| Yıllık izin | Ödenir | Sayılır | — | Gün düşülmez, yalnız yemek/yol kesilir |
| Ücretli mazeret izni | Ödenir | Sayılır | — | Gün düşülmez |
| Rapor (istirahat) | Ödenmez | Düşer | 01 | Ücret gün oranında düşer, SGK 3. günden ödenek öder |
| Ücretsiz izin | Ödenmez | Düşer | 21 | Ücret gün oranında düşer |
| Devamsızlık | Ödenmez | Düşer | 15 | Ücret gün oranında düşer |
| Fazla mesai (saat) | Ödenir | Matraha girer | — | Saat × (brüt ÷ 225) × 1,5 |
| Saat ücretli / çağrı üzerine | Saat kadar | Saat ÷ 7,5 | 07 | Gün, saatten türetilir |
Eksik gün kodu, SGK'ya aylık bildirgede 30 günden az gün bildirdiğinde nedenini açıklayan iki haneli koddur. Birden fazla neden aynı ayda varsa (örneğin hem rapor hem ücretsiz izin) kod 12 kullanılır. Rapor ve ücretsiz iznin bordroya etkisini ayrıntısıyla eksik gün, rapor ve ücretsiz izin yazısında anlattık.
Ücretli günler: gün düşmez, yalnız yan haklar kesilir
Hafta tatili, resmî tatil, yıllık izin ve ücretli mazeret izni bordroda "çalışılmış" sayılır; ücret tam ödenir, SGK günü 30'dan düşülmez. Fark yalnız fiilî çalışmaya bağlı yan haklarda çıkar: yemek kartı ya da yol yardımı bu günlerde verilmez. Yıllık izindeki çalışanın ücretinin nasıl hesaplandığını yıllık izin ücreti hesaplama 2026 yazısında görebilirsin.
Ücretsiz günler: ücret ve SGK günü birlikte düşer
Rapor, ücretsiz izin ve devamsızlık aynı mekanizmayla çalışır: brüt ücret 30'a bölünür, düşen gün kadar eksilir, SGK'ya o kadar az gün bildirilir. Brüt 40.000 ₺'de bir gün 1.333,33 ₺ eder. Raporun bir farkı var: SGK, raporun 3. gününden itibaren geçici iş göremezlik ödeneği öder (ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi, son 12 ayda her ay 40.000 ₺ prime esas kazançla bildirilen çalışan için 888,89 ₺/gün); ilk iki gün için ne SGK ne de işveren ödeme yapmak zorundadır, sözleşme veya toplu sözleşme aksini derse işveren öder.
Fazla mesai: saat, ücrete dönüşür
Puantajdaki mesai sütunu saat cinsindendir; bordroya girerken saatlik ücrete çevrilir. Aylık brüt 225'e bölünür (30 gün × 7,5 saat), haftalık 45 saati aşan çalışma için %50 zam uygulanır: 40.000 ÷ 225 = 177,78 ₺; × 1,5 = 266,67 ₺/saat; 10 saat = 2.666,67 ₺. Bu tutar SGK, gelir vergisi ve damga vergisine tam tabidir. Hafta tatili ve resmî tatil çalışması, gece mesaisi ve %25'lik fazla süre farkını fazla mesai hesaplama 2026 yazısında topladık.
30 Gün Kuralı ve Ay Ortası Giriş Çıkış
SGK için her ay 30 gündür. Ocak 31, Şubat 28 çekse de tam ay çalışan için 30 gün bildirilir ve ücret 30 gün üzerinden ödenir. Kural, ay içinde eksik gün olduğunda ya da işe giriş çıkış olduğunda değişir; o zaman "parmak hesabı" devreye girer ve ayın gerçek gün sayısına bakılır:
- Tam ay çalışma: her ay 30 gün, ay 28 de çekse 31 de çekse.
- Ay içinde eksik gün: ayın gerçek gün sayısından eksik gün düşülür. 3 gün rapor Eylül'de 30 − 3 = 27, Ekim'de 31 − 3 = 28, Şubat'ta 28 − 3 = 25 gün bildirilir.
- Ay ortası giriş: giriş gününden ay sonuna kadar sayılır. 16 Eylül'de giren 15 gün, 16 Ekim'de giren 16 gün, 16 Şubat'ta giren 13 gün.
- Ay ortası çıkış: ayın 1'inden çıkış gününe kadar sayılır. 15 Eylül'de çıkan 15 gün. Ayın son günü (31'i dahil) çıkan 30 gün.
Ücret tarafında her durumda bölen 30'dur: günlük ücret = aylık brüt ÷ 30, ödenecek ücret = günlük ücret × gün. 16 Eylül 2026'da işe giren brüt 40.000 ₺'lik çalışanın ilk bordrosunu motorla hesaplattığımızda şu tablo çıkıyor:
| Kalem | 16 Eylül giriş (15 gün) | Tam ay (30 gün) |
|---|---|---|
| Brüt ücret | 20.000,00 ₺ | 40.000,00 ₺ |
| SGK işçi (%14) + işsizlik (%1) | 3.000,00 ₺ | 6.000,00 ₺ |
| Gelir vergisi | 0,00 ₺ | 1.184,90 ₺ |
| Damga vergisi | 0,00 ₺ | 52,90 ₺ |
| Net | 17.000,00 ₺ | 32.762,20 ₺ |
| İşveren maliyeti | 24.750,00 ₺ | 49.500,00 ₺ |
15 günlük ilk bordroda gelir ve damga vergisi sıfır çıkar: hesaplanan gelir vergisi 17.000 × %15 = 2.550 ₺, asgari ücret istisnası 4.211,33 ₺ olduğu için tamamı istisnayla karşılanır; damga vergisi 151,80 ₺ de 250,70 ₺'lik istisnanın altında kalır. Tam ay sütunu Eylül 2026'ya aittir; kümülatif matrah %20 diliminde olduğu için gelir vergisi 1.184,90 ₺'dir.
Motorla Örnek: 3 Gün Rapor, 10 Saat Mesai, 22 Gün Yemek
Brüt 40.000 ₺ ile çalışan, altı gün esasına göre çalışan bir personelin Eylül 2026 puantajı şöyle olsun: planlanan 26 çalışma günü ve 4 hafta tatili, toplam 30 gün. Ay içinde 3 gün rapor aldı, 1 gün ücretli mazeret izni kullandı, 10 saat fazla mesai yaptı. Yemek kartına yalnız fiilen çalışılan günler için günlük 300 ₺ yüklenir. Bordroya giden puantaj özeti:
| Puantaj satırı | Gün / saat | Bordroda |
|---|---|---|
| Planlanan çalışma günü | 26 gün | Ücretli |
| Hafta tatili | 4 gün | Ücretli, gün düşmez |
| Rapor (kod 01) | 3 gün | Ücret ve SGK günü düşer |
| Ücretli mazeret izni | 1 gün | Ücretli, yalnız yemek verilmez |
| Fazla mesai | 10 saat | %50 zamlı saat ücreti |
| Fiilen çalışılan gün (yemek) | 26 − 3 − 1 = 22 gün | 22 × 300 ₺ yemek |
| SGK prim günü | 30 − 3 = 27 gün | Eksik gün: 3, kod 01 |
Motor bu puantajı şu adımlarla bordroya çevirir:
- Ücret: 40.000 ÷ 30 × 27 = 36.000,00 ₺. Rapor 4.000 ₺ brüt götürür.
- Fazla mesai: 40.000 ÷ 225 × 1,5 × 10 = 2.666,67 ₺. Saat ücreti tam aylık brütten hesaplanır, kıst ücretten değil.
- Yemek: 22 × 300 = 6.600,00 ₺. Günlük 300 ₺ hem SGK hem gelir vergisi istisna sınırının içinde kaldığı için tamamı kesintisiz ödenir.
- SGK matrahı: 36.000 + 2.666,67 = 38.666,67 ₺. İşçi payı %14 = 5.413,33 ₺, işsizlik %1 = 386,67 ₺.
- Gelir vergisi matrahı: 38.666,67 − 5.413,33 − 386,67 = 32.866,67 ₺. Ağustos sonunda kümülatif matrah 272.000 ₺ olduğundan Eylül %20 diliminde: 6.573,33 ₺ hesaplanır, 5.615,10 ₺ asgari ücret istisnası düşülür, 958,23 ₺ kesilir.
- Damga vergisi: 38.666,67 × ‰7,59 = 293,48 ₺; 250,70 ₺ istisna sonrası 42,78 ₺.
- Net: 45.266,67 − 5.413,33 − 386,67 − 958,23 − 42,78 = 38.465,66 ₺.
Aynı çalışanın puantajsız, yani tam ay ve mesaisiz Eylül bordrosuyla yan yana koyduğumuzda her satırın nereden geldiği görülüyor:
| Kalem | Tam ay, mesaisiz | Puantajlı (27 gün + 10 saat + yemek) | Fark |
|---|---|---|---|
| Ücret (brüt) | 40.000,00 ₺ | 36.000,00 ₺ | −4.000,00 ₺ |
| Fazla mesai | 0,00 ₺ | 2.666,67 ₺ | +2.666,67 ₺ |
| Yemek yardımı | 0,00 ₺ | 6.600,00 ₺ | +6.600,00 ₺ |
| Toplam brüt | 40.000,00 ₺ | 45.266,67 ₺ | +5.266,67 ₺ |
| SGK işçi + işsizlik | 6.000,00 ₺ | 5.800,00 ₺ | −200,00 ₺ |
| Gelir vergisi | 1.184,90 ₺ | 958,23 ₺ | −226,67 ₺ |
| Damga vergisi | 52,90 ₺ | 42,78 ₺ | −10,12 ₺ |
| Net | 32.762,20 ₺ | 38.465,66 ₺ | +5.703,46 ₺ |
| SGK işveren + işsizlik | 9.500,00 ₺ | 9.183,33 ₺ | −316,67 ₺ |
| İşveren maliyeti | 49.500,00 ₺ | 54.450,00 ₺ | +4.950,00 ₺ |
Netin yükselmesinin kaynağı yemek: 6.600 ₺'nin tamamı cebe girer. Yemek olmasaydı net 31.865,66 ₺ olurdu; 3 günlük rapor neti 2.689,64 ₺ düşürür, 10 saat mesai 1.793,10 ₺ geri getirir. İşveren için mesai saatinin maliyeti 3.300 ₺ (2.666,67 × 1,2375), yemek ise prim ve vergi yükü olmadan tam 6.600 ₺'dir. Yemek istisnasının nakit, kart ve yemekhane ayrımını yemek istisnası 2026 yazısında bulabilirsin.
Aynı örneği kendin denemek istersen adım adım hesaplayıcıda Eylül için gün sayısını 27 yaz, fazla mesai adımında 10 saat ve 1,5 katsayısı, yemek adımında 300 ₺ ve 22 gün gir; sonuç ekranında ücret, mesai ve yemek kalemleri ayrı satırlarda görünür.
Puantajda Sık Yapılan Hatalar
Aşağıdaki hataların her biri sahada tekrar tekrar karşımıza çıkıyor; rakamlar yukarıdaki brüt 40.000 ₺ örneğine göre.
Hafta tatilini SGK gününden düşmek
Cetvelde 26 çalışma günü görüp SGK'ya 26 gün bildirmek en pahalı hatadır. Hafta tatili ücretli gündür; 27 yerine 26 gün girildiğinde brüt 34.666,67 ₺'ye, net 29.176,02 ₺'ye iner. Çalışan bir ayda 1.333,33 ₺ brüt ve 896,54 ₺ net kaybeder, SGK'ya da bir gün eksik bildirilir; hem emeklilik günü hem de düzeltme bildirgesi derdi çıkar.
Raporun ilk iki gününü karıştırmak
SGK üçüncü günden ödediği için ilk iki gün belirsizlikte kalır. İşveren bu iki günü ödemiyorsa üç günün tamamı eksik gündür ve 27 gün bildirilir. Ödüyorsa o iki gün prim gününe girer, SGK'ya yalnız 1 gün eksik bildirilir ve 29 gün üzerinden ücret ödenir. En sık görülen tutarsızlık, ücreti 29 gün üzerinden ödeyip SGK'ya 27 gün bildirmektir; prim günüyle ücret günü birbirini tutmaz.
Mesaiyi günlük ücretten hesaplamak
Günlük ücreti 8'e bölerek saat ücreti bulmak yaygın bir kısayoldur ve yanlıştır: 40.000 ÷ 30 ÷ 8 = 166,67 ₺ çıkar, doğrusu 40.000 ÷ 225 = 177,78 ₺'dir. Fark 10 saatte 2.500 ₺ yerine 2.666,67 ₺, yani çalışanın cebinden 166,67 ₺ brüt eksik demektir; yıl boyunca birikince ihtilaf konusu olur.
Yemek gününü takvimden almak
Yemek kartını her ay sabit 26 güne göre yüklemek, raporlu ve izinli günleri de ödemek demektir. Örnekte 26 gün yerine 22 gün doğru; fark 1.200 ₺. Tersi de olur: yıllık izindeki çalışana yemek kesilmez sanılıp ücretten düşülür. Kural basit: yemek ve yol, fiilen çalışılan güne bağlıdır; ücret ve SGK günü ise ücretli izinden etkilenmez.
31 çeken ayda 30'dan düşmek
Ekim'de 3 gün raporlu çalışan için 30 − 3 = 27 yazmak yanlıştır; ay 31 çektiği için 28 gün bildirilir. Şubat'ta ise 28 − 3 = 25. Tam ay çalışanda 30 günü ezberleyip eksik günde de aynı bölenle devam etmek, SGK bildirgesiyle puantajı ayrı düşürür.
Puantajın Dijital Takibi
Tek çalışan için puantaj kağıtta tutulabilir; on çalışanı geçince her ay gün, eksik gün nedeni, mesai saati ve yemek gününü ayrı ayrı toplayıp bordroya taşımak hata üretmeye başlar. PratikBordro panelinde puantaj, çalışan bazında gün ve saat girişi olarak tutulur; çok çalışanlı bordro doğrudan bu girdiden hesaplanır, eksik gün kodu ve SGK günü aynı kayıttan türetilir. Böylece yukarıdaki beş hatanın çoğu daha girişte görünür hale gelir; hafta tatilini düşen ya da 31 çeken ayda 30'dan hesaplayan bir cetvel, sonuç ekranında sapmayı hemen belli eder.