Bir trafik denetiminde, bir zabıta kontrolünde ya da bir veteriner muayenesinde tutulan tutanakta "şu kişi bu işyerinde çalışıyordu" cümlesi geçiyorsa, bu kayıt tek başına sigorta günü doğurabiliyor. SGK'nın 19.10.2026 tarihli 2026/22 sayılı Genelgesi, hizmet tespiti işlemlerini düzenleyen 2015/25 sayılı Genelgenin ilgili bölümünü değiştirdi ve bu mekaniği madde madde yazdı: tutanakla tespit edilen çalışmada her bir kayıt için, tutanağın düzenlendiği tarih itibarıyla 1 gün hizmet kazandırılıyor. Bu yazıda hangi tutanağın tespit sayıldığını, işe giriş ve çıkış bildirgelerinin nasıl işletildiğini ve genelgeye eklenen iki örneği ay ay tablolaştırarak işveren ve çalışan açısından ne demek olduğunu anlatıyoruz.
2026/22 sayılı Genelge neyi değiştirdi?
Değişiklik, SGK'nın 11/11/2015 tarihli ve 2015/25 sayılı Genelgesinin "2.3.1.1. (4/a) sigortalıları yönünden yapılacak işlemler" başlıklı bölümünü hedefliyor. 2026/22 sayılı Genelge bu bölümde iki noktaya dokundu: birinci paragraftaki KADİM servislerinin işlem akışına bir istisna ekledi ve üçüncü paragrafı bütünüyle yeniden yazdı.
Yeniden yazılan üçüncü paragraf, kaydın kendisinden doğan sigortalılık sonucunu tek tek sayıyor: kaç gün hizmet kazandırılacağı, işe giriş tarihinin nasıl belirleneceği, çalışma ilişkisinin hangi türde sayılacağı ve ilişkinin nasıl sona erdirileceği. Paragrafın arkasına uygulamayı gösteren iki yeni örnek (Örnek 15 ve Örnek 16) eklendi; aşağıda ikisini de ay ay tablolaştırıyoruz.
Hangi tutanak "tespit" sayılır?
Kanunun tanıdığı kategori "kamu idarelerinden alınan bilgi ve belgeler"dir: 5510 sayılı Kanun'un 8 inci maddesinin yedinci fıkrası, kamu idareleri ile bankalara işlem yaptığı kişinin sigortasız olduğunu tespit ettiklerinde bunu Kuruma bildirme yükümlülüğü getiriyor. Genelge bu kategorinin içinde bir ayrım yapıyor. Bir yanda Kurumun denetim ve kontrol ile görevli memurlarının tespitleri ile kamu idarelerinin denetim elemanlarının tespitleri var. Diğer yanda ise bu iki grubun dışında kalan görevlilerin düzenlediği tutanaklar var. Yeni 1 gün kuralı tam olarak bu ikinci gruba ilişkin.
Genelge bu ikinci grubu örnekleyerek sayıyor: kolluk, zabıta, doktor, veteriner, mühendis gibi görevlilerce düzenlenen tutanaklar. Denetim yetkisiyle değil, kendi asli göreviyle sahada bulunan bir kamu görevlisinin tuttuğu kayıt da tespit olarak değerlendiriliyor. Ölçüt tutanağın adı değil içeriği: tutanakta kişinin o işyerinde fiilen çalıştığının tespit edilmiş olması gerekiyor.
Trafik ceza tutanakları için ayrı bir cümle var. Genelge, yüze karşı tebliğ edilen trafik ceza tutanakları esas alınarak yapılan tespitleri ve tespite yarar bilgi ve belgeleri KADİM servislerinin inceleyeceğini söylüyor. Kabahatler Kanunu'nun 26 ncı maddesinin ikinci fıkrası, idari yaptırım kararının ilgilinin huzurunda verilmesi halini ayrıca düzenliyor: bu durum tutanakta belirtilir, kişiden tutanağı imzalaması istenir, imzalamaktan kaçınması halinde bu da tutanağa yazılır ve tutanağın bir örneği kişiye verilir.
Bu yazı bir hizmet tespiti davasını ya da işyerinin bütününü ölçen bir incelemeyi anlatmıyor; onları hizmet tespiti ve asgari işçilik incelemesi yazılarımıza ayırdık. Burada yalnız tek bir idari mekanik var: bir kayıt geldi, karşılığında kaç gün yazılır.
Her tespit 1 gün: işe giriş, kısmi süreli ilişki ve çıkış
Yeni paragrafın çekirdeği dört kuraldan oluşuyor ve bu dördü birlikte okunduğunda ortaya tam bir sigortalılık zinciri çıkıyor. Dördü de doğrudan genelge metninden geliyor; gün sayısını ve kısmi süreli nitelendirmesini bu biçimde belirleyen ayrı bir kanun hükmü yok, çerçeve idari uygulama düzeyinde çizilmiş.
- Her kayıt bir gün. Yukarıda tarif edilen görevlilerce düzenlenen tutanaklarda sigortalının fiilen çalıştığının tespit edildiği her bir kayıt için, tutanağın düzenlendiği tarih itibarıyla 1 gün hizmet kazandırılır; gün geriye ya da ileriye yayılmaz.
- En eski tespit işe girişi belirler. Aynı işyerinde fiilen çalıştığına ilişkin birden fazla bilgi ve belge Kuruma ulaşırsa, en eski tarihli tespit işe giriş tarihi olarak değerlendirilir ve işe giriş bildirgesi o tarih itibarıyla düzenlenir.
- İlişki kısmi sürelidir. Aynı ay içindeki ve sonraki aylardaki tespit edilen her gün için bir gün hizmet kazandırılır ve çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma olarak ele alınır. Tespit sayısı ne olursa olsun ortaya tam zamanlı bir ay çıkmaz.
- Tespitsiz ay zinciri koparır. Tespit bulunmayan bir aydan sonra yapılan ilk tespit, yeni bir işe giriş olarak değerlendirilir; bu durumda önceki çalışma ilişkisi, hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilir.
Dördüncü kural uygulamada en çok sonuç doğuran kural: kesintisiz aylarda tek bir giriş ve tek bir çıkış bildirgesi yeterli oluyor, arada tespitsiz bir ay varsa aynı işyeri için ikinci bir giriş-çıkış çifti doğuyor. Genelgeye eklenen iki örnek tam olarak bu farkı gösteriyor.
Örnek 15 — kesintisiz tespitler: tek giriş, tek çıkış
Eklenen ilk örnekte bir kişinin aynı işyerinde Mart 2026'da 2, Nisan 2026'da 1, Mayıs 2026'da 2 ve Haziran 2026'da 1 farklı güne ilişkin tespiti bulunuyor. Hiçbir ay boş değil; zincir kesilmiyor.
| Ay | Tespit sayısı | Bildirge | Kazandırılan hizmet günü |
|---|---|---|---|
| Mart 2026 | 2 farklı gün | İlk tespit tarihi itibarıyla işe giriş bildirgesi | 2 gün |
| Nisan 2026 | 1 gün | Yeni bildirge düzenlenmez | 1 gün |
| Mayıs 2026 | 2 farklı gün | Yeni bildirge düzenlenmez | 2 gün |
| Haziran 2026 | 1 gün | Son gün itibarıyla işten ayrılış bildirgesi | 1 gün |
| Toplam | 6 tespit | 1 giriş + 1 çıkış | 6 gün |
Tespitler kesintisiz aylara yayıldığı için zincir bir bütün sayılır.
İşveren açısından Mart'taki ilk tespit tarihi itibarıyla bir sigortalı işe giriş bildirgesi yükümlülüğü doğar; Nisan, Mayıs ve Haziran aynı ilişkinin devamı sayıldığı için yeni giriş bildirgesi istenmez, Haziran'daki son gün itibarıyla ayrılış bildirgesi düzenlenir. Bildirim ve prim yükümlülüğü sırasıyla 2, 1, 2 ve 1 gün üzerinden kurulur; hiçbir ay için 30 günlük tam bir bildirim çıkmaz.
Çalışan açısından sonuç, dört ayrı aya dağılmış 6 günlük hizmettir. Bu günler prim ödeme gün sayısına girer, ancak ilişki kısmi süreli olduğundan o aylar tam çalışılmış gibi görünmez. Kısmi süreli bir ayın gün hesabının normal bir aydan nasıl ayrıldığını part-time çalışan bordrosu yazısında anlattık.
Örnek 16 — arada tespitsiz ay: iki giriş, iki çıkış
İkinci örnekte tespitler aynı işyerinde Mart 2026'da 2, Nisan 2026'da 1, Haziran 2026'da 2 ve Temmuz 2026'da 1 gün; Mayıs 2026'da ise hiç tespit yok. Tek fark bu boş ay, fakat sonucu baştan aşağı değiştiriyor.
| Ay | Tespit sayısı | Bildirge | Kazandırılan hizmet günü |
|---|---|---|---|
| Mart 2026 | 2 farklı gün | İlk tespit tarihi itibarıyla işe giriş bildirgesi | 2 gün |
| Nisan 2026 | 1 gün | Yeni bildirge düzenlenmez; son gün itibarıyla işten ayrılış | 1 gün |
| Mayıs 2026 | Tespit yok | Bildirge yok; zincir kopar | 0 gün |
| Haziran 2026 | 2 farklı gün | İlk tespit tarihi itibarıyla yeni işe giriş bildirgesi | 2 gün |
| Temmuz 2026 | 1 gün | Yeni bildirge düzenlenmez; son gün itibarıyla işten ayrılış | 1 gün |
| Toplam | 6 tespit | 2 giriş + 2 çıkış | 6 gün |
Hizmet günü toplamı Örnek 15 ile aynı (6 gün), bildirge sayısı ise iki katı. Mayıs'ta tespit bulunmadığı için Nisan'daki son gün ilişkiyi kapatır, Haziran'daki ilk tespit yeni bir ilişki açar.
İşveren açısından aynı işyeri, aynı kişi ve yalnız 6 günlük hizmet için dört bildirge ile karşı karşıya kalır: Mart girişi, Nisan çıkışı, Haziran girişi ve Temmuz çıkışı. Bildirge sayısının artması, sonraki başlıkta göreceğimiz idari para cezası riskini de doğrudan büyütür; çünkü bu ceza kalemleri her sigortalı için ayrı ayrı işler. Prim yükümlülüğü ise yine tespit edilen günler üzerinden, 2 + 1 ve 2 + 1 biçiminde iki ayrı dönem halinde kurulur.
Çalışan açısından hizmet dökümünde aynı işyerinde iki ayrı çalışma dönemi görünür; toplam gün değişmez, fakat sigortalılık iki parça halinde kayda geçer. Çıkış bildirgelerinin hangi kodla verildiği için SGK işten çıkış kodları listesine bakabilirsin.
İşveren açısından sonuç: bildirge, prim ve ceza riski
Yeni mekanik işveren tarafında üç ayrı yükümlülük doğuruyor: tespit edilen çalışma için işe giriş ve işten ayrılış bildirgesi, kazandırılan günler üzerinden prim ve hizmet bildirimi, bu ikisi süresinde yapılmadıysa idari para cezası. Bildirge cezalarının dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 102 nci maddesidir ve tutarlar aylık brüt asgari ücrete bağlı olarak hesaplanır. Burada kritik olan rakam değil kademe: aynı eksiklik, çalışmanın nasıl ortaya çıktığına göre farklı katlarla cezalandırılıyor.
| Hal | Dayanak | İşe giriş bildirgesi cezası |
|---|---|---|
| Bildirgenin süresinde verilmemesi (temel hal) | 5510 md. 102/1-a-1 | Her sigortalı için bir aylık brüt asgari ücret |
| Çalışmanın kamu idarelerinden alınan bilgi ve belgeden anlaşılması (bu yazının konusu) | 5510 md. 102/1-a-2 | Her sigortalı için iki kat |
| Aynı işyerinde bir yıl içinde tekrarı | 5510 md. 102/1-a-3 | Her sigortalı için beş kat |
Bu yazının anlattığı tespitler kamu idarelerinden alınan bilgi ve belgelere dayandığı için işe giriş bildirgesi cezasında temel hal değil, iki katlı kademe gündeme gelir. Ayrılış bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgesi kalemleri kendi ayrı kademelerinde işler. Yıl bazında güncel lira tutarlarını PratikBordro idari para cezaları aracında yıl seçerek görebilirsin.
Örnek 16'daki tabloyu bu gözle bir daha okumak gerekiyor: iki giriş ve iki çıkış bildirgesi, tek bir giriş-çıkış çiftine göre daha ağır bir risk tablosu demektir. Tespit edilen günlerin prim ve bordro tarafını kendi rakamlarınla görmek istersen hesaplayıcıda kısmi gün senaryosu kurabilirsin.
Süreklilik itirazı ve denetime sevk
Mekanik, tespit edilen günleri sayarak çalışıyor; aradaki günler hakkında kendiliğinden bir varsayım kurmuyor. Genelge bu noktada açık bir yol gösteriyor: ilk ve son tespit arasındaki çalışmanın sürekli olduğu yönünde itiraz edilmesi halinde konu denetime sevk edilir.
Bunun pratik anlamı şu: "aradaki günler" tartışması tutanak toplamakla değil denetim yoluyla çözülür. Çalışan fiilen sürekli çalıştığını düşünüyorsa itiraz ederek konunun denetime gitmesini isteyebilir; işveren de ortaya çıkan tabloya karşı aynı yolu kullanabilir.
Süreklilik iddiası denetime gider
İlk ve son tespit arasındaki çalışmanın sürekli olduğu yönünde itiraz edilirse konu denetime sevk edilir. Aradaki günler tutanak sayısıyla değil, denetim sonucuyla belirlenir.
İki servis, iki ayrı akış
Trafik ceza tutanağına dayanan tespitler KADİM servislerince incelenir; inceleme sonunda aynı işyerinde çalıştığı tespit edilenler dışındaki kayıtlar sosyal güvenlik denetmenleri servisine gönderilir.
Genelgenin birinci paragrafına eklenen ibare de bu ayrımın devamıdır: KADİM servislerince sigortalı ile ilgili işlem yapılmasına bağlanan akış, üçüncü paragraf uyarınca denetmen servisine gönderilecek kayıtlar hariç tutularak uygulanır. Bu ayrım yalnız kaydın hangi masada ele alınacağını belirler; hizmet günü ve bildirge yükümlülüğü yukarıdaki kurallara göre işler.
Özetle 2026/22 sayılı Genelge, sahada tutulan bir tutanağın karşılığında kaç gün yazılacağını, hangi tarih itibarıyla işe giriş düzenleneceğini ve ilişkinin nasıl kapanacağını tek tek yazıya döküyor: tek bir tutanak, o işyerinde bir sigortalılık zinciri başlatabilir.